Geologie klas 9 do 2 april

Wat staat er in het periode-schrift?
  • titelpagina
  • voorwoord
  • inleiding
  • hoofdstuk 1 platentektoniek
  • hoofdstuk 2 gebergtevorming
  • hoofdstuk 3 aard- en zeebevingen
  • hoofdstuk 4 vulkanisme
  • verslag werkstuk
  • conclusie/evaluatie
De begrippen die je je hebt eigen gemaakt:

Aardkorst De vaste buitenste gesteentelaag van de aarde van enkele tientallen kilometers dik.

Aardoppervlak De buitenkant van de aardkorst wordt het aardoppervlak genoemd.

Aardverschuiving gebeurtenis waarbij een grote hoeveelheid grond plotseling in beweging komt en meestal langs een helling naar beneden valt of glijdt. 

Actieve vulkaan een vulkaan wordt geclassificeerd als een actieve vulkaan, wanneer deze af en toe tot uitbarsting komt en meetbare activiteit vertoont. Volgens de huidige gegevens telt de aarde ongeveer 600 actieve vulkanen.

Afzetting Het proces waarbij sedimentair gesteente in laagjes wordt afgezet.

Aswolk wolk van vulkanische as die zich boven een uitbarstende vulkaan kan vormen. 

Asthenosfeer De bovenste laag van de mantel waarover de korst beweegt.

Asregen neerdwarrelen van vulkanisch as, dat bij een vulkaanuitbarsting in de atmosfeer terecht komt en door de wind wordt getransporteerd.

Binnenkern Het binnenste deel van de aarde, opgebouwd uit ijzer en nikkel en volledig vast. De binnenkern roteert een fractie sneller dan de andere lagen.

Buitenkern Laag van vloeibaar gesteente om de binnenkern, naast ijzer en nikkel ook opgebouwd uit zwavel.

Caldera         Komvormige krater, vaak met een kratermeer erin. 

Continentale korst De aardkorst waaruit de continenten zijn opgebouwd. De continentale korst is opgebouwd uit graniet.

Convergentie Naar elkaar toe bewegende tektonische platen.

Convectie De magma die opstijgt en daalt in het binnenste van de aarde, aangedreven door de warmte van de kern.

Divergentie Uit elkaar bewegende tektonische platen.

Dode vulkaan Een vulkaan die vaak duizenden of miljoenen jaren geleden voor het laatst uitgebarsten en geen meetbare activiteit vertoont. Het grootste deel van de vulkanen op aarde behoort tot de categorie dode vulkanen.

Epicentrum De plaats op het aardoppervlak recht boven het hypocentrum van een aardbeving.

Eruptie Het vrijkomen van lava, pyroclastica, gassen en andere materialen uit een vulkaan.

Hotspot Een gebied met vulkanische activiteit die niet op een plaatgrens ligt.

Hypocentrum Het punt onder het aardoppervlak waar een aardbeving ontstaat. Ook wel haard genoemd.

Krater De opening waardoor de vulkaan pyroclastica en lava uitstoot. De kraterwanden bestaan uit eerder uitgestoten materiaal.

Lahar Modderige waterstoom, vermengd met vulkanische as en puin.

Lava Gesmolten gesteente dat het aardoppervlak heeft bereikt; of het uiteindelijke vaste gesteente na de afkoeling. 

Magma Gesmolten gesteente met opgeloste gassen dat het aardoppervlak nog niet bereikt heeft. Bij afkoeling vormt magma stollingsgesteente. Aan het aardoppervlak wordt het gesmolten gesteente lava genoemd.

Mantel De zone tussen de aardkorst en de aardkern tot een diepte van 3480 kilometer. Deze neemt 84 % van het volume van onze planeet in.

Magmakamer Ondergronds magmareservoir in de aardkorst, vaak onder vulkanen. Hier verzamelt het magma zich voordat een eruptie plaatsvindt.

Mantelpluim Kolom van gesmolten gesteente dat door de mantel en korst opstijgt, waardoor er een hotspot aan het aardoppervlak ontstaat.

Midoceanische rug Een langgerekte onderzeese vulkanische bergketen in het midden van een oceaan. Door het uit elkaar schuiven van de platen welt er voortdurend lava op. Deze lava stolt en vormt de nieuwe korst.

Oceanische korst Aardkorst op de bodem van de oceaan zonder de granietlaag die de continenten vormt. De oceanische korst bestaat vooral uit basalt.

Oceanische rug Grote onderzeese bergrug, ontstaat als gevolg van divergerentie. Bijvoorbeeld de Mid-Oceanische rug die loopt van de Noordpool tot de Zuidpool en onder andere de Noord-Amerikaanse plaat van de Euraziatische plaat scheidt.

Platentektoniek De theorie die beschrijft hoe de korst bestaat uit verschillende scherven (platen) die ten opzichte van elkaar bewegen.

Pyroclastische stroom Een wolk van heet gas, as en gesteente dat afkomstig is uit de vulkaan.

Ring van Vuur Gebieden rondom de Grote Oceaan met gebergtevormende aardbevingen en vulkanen.

Schaal van Richter Een schaal waarop aardbevingen in verschillende categorieën verdeeld kunnen worden op basis van de heftigheid van de trilling. Hierdoor is het mogelijk om de kracht van verschillende aardbevingen te vergelijken met elkaar.

Schildvulkaan Matig hellende vulkaan met de vorm van een afgeplatte koepel, gevormd door zeer vloeibare basische lava.

Slapende vulkaan Vertoont zeer weinig activiteit, maar kan van het ene op het andere moment weer actief worden.

Stratovulkaan Steile, kegelvormige vulkaan opgebouwd uit lagen van lava en pyroclastisch materiaal.

Subductie Het proces bij een convergente plaatgrens waarbij de ene tektonische plaat onder de ander schuift.

Tektonische plaat Een stuk aardkorst dat zich langzaam over de mantel heen beweegt, de plaat kan zowel uit continentale als oceanische korst bestaan.

Transform Evenwijdig langs elkaar bewegen van twee tektonische platen.

Trog Langgerekte diepzee, of kloof in de zeebodem, deze ontstaat bij subductie, daar waar de ene plaat onder de andere plaat duikt.

Vulkaan Opening in de aardkorst waar magma door naar buiten stroomt, of de berg die zo´n opening bevat.

Vulkaanas fijn tot zeer fijn pyroclastisch materiaal dat is ontstaan bij een explosieve vulkaanuitbarsting.

Zeebodemspreiding Het mechanisme waarbij nieuwe zeebodem wordt gevormd. De aangroei van tektonische platen vindt plaats bij een oceanische rug.

De vragen die je hebt beantwoord:
Inleiding:
  • Wat is geologie?
  • Wat onderzoekt een geoloog?
  • Hoe onderzoekt een geoloog?
  • Wat zijn de kenmerken van een geoloog?
hoofdstuk 1: platentektoniek
  • Wie kwam als eerste op het idee van drijvende continenten?
  • Waar en wanneer werd hij geboren?
  • Waar en hoe stierf hij? Waar ligt hij begraven?
  • Wat deed hij allemaal tijdens zijn leven? Beschrijf het in chronologische volgorde.
  • Wat is zijn belangrijkste theorie? Waar zocht hij een verklaring voor.
  • Wist hij toen al wat de grote aandrijfmotor de drijvende continenten was?
  • Vertel in eigen woorden die theorie. Illustreer met tekeningen.
  • Aanvankelijk werd hij uitgelachen door de wetenschappers. Welke ontdekkingen in de loop van de tijd gaven Alfred Wegener tenslotte toch gelijk?
  • Wanneer werd ontdekt dat de continenten daadwerkelijk in beweging waren? En wat houdt de continenten überhaupt in beweging?
  • Hoeveel kilometer is de doorsnede van de Aarde?
  • Hoe dik is de aardkorst?
  • Hoe diep is de mens doorgedrongen in de aardkorst?
  • Wat zijn endogene krachten? geef enkele voorbeelden
  • Wat zijn exogene krachten? geef enkele voorbeelden
  • Wat houdt platentektoniek precies in? Vertel
  • Welke verschillende soorten platen zijn er? Beschrijf de overeenkomsten en de verschillen en hoe ze zich tot elkaar verhouden
  • Hoe kunnen de platen zich tot elkaar bewegen?
  • Beschrijf de verschillende vormen van bewegen van de verschillende platen ten opzichte van elkaar en wat de gevolgen ervan (kunnen) zijn.
  • Illustreer alles zoveel mogelijk met tekeningen en schetsen en figuren.
  • Wat vind jij van het idee van platentektoniek?
  • Kun je een experiment verzinnen om te laten zien hoe het idee van platentektoniek bergen doet ontstaan?
  • Wat is subductie?
  • Wat is convectie?
  • Waar speelt convectie zich af?
  • Verzin een experiment om de werking van convectie inzichtelijk te maken?
hoofdstuk 2: gebergtevorming
  • Welke platen deden hoe de Alpen ontstaan?
  • Wat was er op de plaats voor dat de Alpen ontstonden?
  • Wat is verwering?
  • Wat is erosie?
  • Wat zijn sedimenten?
  • Wat is sedimentgesteente? Geef een voorbeeld.
  • Wat voor soort fossielen kun je boven in de Alpen vinden?
  • Wanneer noemen we een gebergte een hooggebergte? Wanneer een middelgebergte en wanneer een laaggebergte?
  • Hoe ontstaat marmer?
  • Wat is metamorf gesteente?
  • Wat is stollingsgesteente?
  • Geef een voorbeeld van een oud gebergte? Wat zijn de kenmerken van oud gebergte?
  • Geef een voorbeeld van jong gebergte Wat zijn de kenmerken van jong gebergte?
  • Maak een mindmap van de verschillende soorten gesteente en laat zien hoe de ene soort kan overgaan in de andere soort.
hoofdstuk 3: Aard- en zeebevingen
  • Hoe ontstaan aard- en zeebevingen in het algemeen?
  • Waar ontstaan in de regel aard- en zeebevingen?
  • Hoe worden de verschillende tektonische platen in kaart gebracht?
  • Kun je een aantal platen noemen? Kun je ook aangeven of het continentale platen of oceanische platen zijn?
  • Hoe bewegen de verschillende platen ten opzichte van elkaar?
  • Wat is de Ring of Fire?
  • Is te voorspellen wanneer er aard- of zeebevingen zijn?
  • Waar ligt de beroemde San Andreas breuk?
  • Tussen welke platen ligt de San Andreas breuk?
  • Hoe bewegen die twee platen zich ten opzichte van elkaar?
  • Hoe meet je bevingen?
  • Hoe vaak komen bevingen van 5 tot 6 op de schaal van Richter voor?
  • Hoe ziet het landschap eruit na een beving van 7,6 op de schaal van Richter?
  • Wat zijn horsten en slenken?
  • In Nederland zijn ook aardbevingen. Waar? En hoe ontstaan die? Hoe zwaar zijn ze in de regel?
  • Ook in Italië zijn af en toe aardbevingen. Hoe ontstaan die in de regel?
  • Wat is een tsunami?
  • Hoe ontstaat een tsunami? Illustreer met tekeningen.
  • Hoe vaak komen ze voor?
  • Vertel iets over de tsunami van 26 december 2004.
  • Vertel iets over de tsunami van 11 maart 2011.
  • Vertel iets over de tsunami in Italië 1963.
  • Vertel iets over de tsunami van 9 juli 1958.
  • Vertel iets over de tsunami die alle dinosaurussen uitgeroeid zou hebben.
  • Kan er iets gedaan worden om tsunami’s te voorkomen? En zo ja, wat dan?
  • Kan er iets gedaan worden om de schade die tsunami’s veroorzaken te verminderen, en zo ja, wat dan?
  • Hoe groot is de kans dat een tsunami in Nederland voorkomt?
  • Als je filmpjes over tsunami’s ziet, wat voel je dan?
hoofdstuk 4: vulkanisme
  • Wat zijn vulkanen?
  • Waar komen vulkanen voor?
  • Hoe ontstaan vulkanen?
  • Hoe ontstaan vulkanische eilanden?
  • Wat zijn actieve vulkanen?
  • Wat is een slapende vulkaan?
  • Wat is een dode vulkaan?
  • Welke categorie vulkanen komt het meest voor in de wereld?
  • Wat is een magmakamer?
  • Hoe wordt de kracht van een uitbarsting gemeten?
  • Waarin wordt de kracht van een uitbarsting uitgedrukt?
  • Wat is een pyroclastische stroom?
  • Wat is magma en wat is lava? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen en hoe verhoudt magma zich tot lava?
  • Wat is een lahar?
  • Wat is een krater?
  • Wat is een kratermeer?
  • Wat zijn vulkanische hotspots?
  • Hoe ontstaan hotspots?
  • Geef een voorbeeld van een hotspot?
  • Waarom zijn de Hawaïaanse vulkanen zo bijzonder?
  • Hoe ontstaat en ontwikkelt Hawaii zich?