Geologie klas 9 vr 27 maart

Gebergtevorming vervolg

De hele Aarde en dus ook de gebergtes kun je zien als één groot levend organisme. Het kenmerk van een levend organisme is dat het ontstaat, zich ontwikkelt en weer vergaat. Er vinden continu opbouwprocessen, ontwikkelingsprocessen en afbraakprocessen plaats. Bergen zou je dus kunnen zien als levende wezen, net zoals wij dat zijn. Wij worden ook geboren, maken een ontwikkeling door en sterven weer.

We hebben al geleerd, in het algemeen ontstaan gebergtes door botsende en uit elkaar drijvende platen. Je zou kunnen zeggen dat dat de opbouwpool van gebergtes is. Tegelijkertijd door wind, water, ijs en andere exogene krachten worden bergen weer afgebroken. Jong gebergte is hoog en puntig, oud gebergte is laag en rond. Waarom? Omdat ze miljoenen jaren geslepen en geschuurd zijn door weer en wind. Je zou kunnen zeggen dat de krachten van buiten de afbraakpool van gebergtes is.

Dus bergen ontstaan, ontwikkelen en vergaan continu. Dit gaan we pas zien als we over tijdspannen van 1000den en 10.000den kijken en denkgen.

De opbouw en afbraak van gebergtes:

Zien we hier een oud of jong gebergte? Leg uit.
Bekijk deze powerpoint en verdiep je vooral in het ontstaan, ontwikkelen en vergaan van gesteentes.
Opdracht: BEANTWOORD DE VOLGENDE VRAGEN:
  • Welke platen deden hoe de Alpen ontstaan?
  • Wat was er op de plaats voor dat de Alpen ontstonden?
  • Wat is verwering?
  • Wat is erosie?
  • Wat zijn sedimenten?
  • Wat is sedimentgesteente? Geef een voorbeeld.
  • Wat voor soort fossielen kun je boven in de Alpen vinden?
  • Wanneer noemen we een gebergte een hooggebergte? Wanneer een middelgebergte en wanneer een laaggebergte?
  • Hoe ontstaat marmer?
  • Wat is metamorf gesteente?
  • Wat is stollingsgesteente?
  • Geef een voorbeeld van een oud gebergte?
  • Wat zijn de kenmerken van oud gebergte?
  • Geef een voorbeeld van jong gebergte
  • Wat zijn de kenmerken van jong gebergte?
  • Maak een mindmap van de verschillende soorten gesteente en laat zien hoe de ene soort kan overgaan in de andere soort.

opdracht: Beschrijf in eigen woorden het ontstaan, ontwikkelen en vergaan van gebergte in het algemeen.

Opdracht: vertel in eigen woorden waarom we in Nederland geen bergen hebben.

Hoe ontstaan economische waarden?

Doordat de mens zijn (productiemiddel of inputfactor) arbeid betrekt op (productiemiddel of inputfactor) natuur, de aarde, grond en grondstoffen ontstaan economische waarden. Ziet de mens een boom vol rijpe vruchten, dan plukt hij die rijpe vruchten, veel meer dan hij zelf op kan, en deelt ze uit aan andere mensen die nu elk een vrucht kunnen eten terwijl ze zelf andere dingen doen. Arbeidsdeling. Economische waarde ontstaat doordat het productiemiddel of inputfactor ‘arbeid’ betrokken wordt op het productiemiddel of inputfactor natuur/grond/aarde. Dat is de ene pool van het ontstaan van economische waarde.

De andere pool is de hemel die de arbeid organiseert. Stel tientallen mensen zijn bezig om van honderden bomen de rijpe vruchten te plukken en te verdelen over alle mensen op een bepaalde plaats. En één van die vruchtenplukkers bedenkt een machine om met minder inspanning meer te kunnen plukken. En een andere vruchtenplukker bedenkt een andere machine om met minder inspanning de vruchten sneller en beter te kunnen verdelen. Dan zijn er enerzijds minder mensen nodig om de vruchten te plukken en te verdelen, dan zijn er anderzijds meer mensen beschikbaar om te zingen, goede gesprekken te voeren, te sporten, te spelen en ceremonies bij te wonen. Dus de hemel betrokken op arbeid creëert economische waarde en schept tegelijkertijd meer ruimte voor de ontwikkelingspool van de samenleving. Een ander woord voor hemel is het productiemiddel of inputfactor ‘kapitaal’. ‘Arbeid’ betrokken op ‘grond’ creëert economische waarde; ‘kapitaal’ betrokken op ‘arbeid’ creëert ook economische waarde. 

Geld is feitelijk alleen maar nodig om economische waarden uit te ruilen.

Zodra geld voor iets anders wordt gebruikt om economische waarden uit te ruilen, stromen de drie rivieren niet meer vloeiend, wordt het hele organisme ziek. In de huidige samenleving wordt geld voor nog veel meer dingen gebruikt, van het kopen en verkopen van rechten tot en met het speculeren met kunst. Mensen realiseren zich niet hoe ziekmakend dat is voor het geheel.

Hoe meer het geldsysteem gebruikt wordt voor alleen maar het uitruilen van economische waarden, hoe gezonder de samenleving als geheel.

En alles kan geld zijn. Zout. Schelpjes. Kralen. Stenen. Getallen op papier. Knopen. Metalen schijven. Getallen in de hoofden van mensen.

Om een gezond kredietsysteem te ontwikkelen moeten de productiemiddelen (inputfactoren) uit het geldsysteem gehaald worden. Er mag geen geld gecreëerd worden om grond(stoffen), arbeid en/of kapitaal uit te ruilen. Het feit dat in de huidige (wereld)samenleving niet alleen economische waarden, maar ook de productiemiddelen grond, arbeid en kapitaal verhandeld worden, maakt dat er zoveel vernietiging, pijn, verdriet, oorlog en dood is.

Pas als de inputfactoren als gemeenschap worden beheerd, als afstemmingsvraagstukken, als rechtsvragen, zal het kredietsysteem gezond worden. 

Dan zullen ook steeds minder mensen steeds minder tijd kwijt zijn aan het produceren, distribueren en consumeren van economische waarden, en zullen steeds meer mensen steeds meer tijd hebben om zichzelf, elkaar en de hele aarde liefdevol te verzorgen en te ontwikkelen. 

De huidige groeiende kloof tussen rijkdom en armoede wordt getransformeerd in een gezonde balans tussen steeds minder mensen, die met steeds minder inspanning steeds meer economische waarden kunnen creëren en verdelen en steeds meer mensen die steeds meer tijd hebben voor wandelingen, gesprekken, liefdevolle aandacht voor elkaar, zin en betekenis.